006 Båt- og sjøbruk Vaksdal ..Gammersvik

006 Båt- og sjøbruk Vaksdal ..Gammersvik

Comments: Foto teke 04.10.2009 Synfaring og intervju 09.11.1999 I dag står det eit stort nothus og eit skutenøst i Gammersvik. Nede ved sjøen ligg og den gamle butikken og kaien. Før stod det eit nøst nordom nothenjo som ein plassmann i Gammersvik åtte. Sør for nothenjo stod det ei saltebu som var knytta til den gamle landnotdrifte, seinare brann bua opp. Sørfor bua stod eit båtnøst til dei Gammersvikje og sør for dette att stod (og står) skutenøstet. Tre av dei fem bygningane som stod her i fyrste del av dette århundre er vekke. Elles ligg det ein gamal bullverkskai under nyekaien. Det har vore ei bullverksbryggja til skutenaustet, men bryggjo er delvis rast ut. NOTLAGET Olav Gammersvik fortel : Da va et landnotbruk og da va utgangspunktet, og då hadde dei vanlege notabåta. Landnotlagje var frå 1860, da va Gammersvik og Grøssvik. Seinare når snurpenote kom so hadde dei landnote på si, og folk kasta heima med ho om hine va ute. Silde kom alltid inn i Grøssvikje. Landnote va beregna på storsild, ho va 80 favna lång og 15-16 favna djup, omtrent unna halvparten tå snurpenote. Den landnote so ligg her nere , va brukt fram te 1960-åre. Dei hadde et godt fisje i 1958, kjøpte då ei ny bommulsnot før den va bille (då var dei nye nylon-nøtne på veg inn) Notelagje kjøpte i 1914 ei svenskeskøyta med motor. Då va dei bere 3-4 stykkje i notelagje. Denna skøyto hadde dei i 10 år. Skøyto vart leigd ut på vårsildfiske i 1918-1920.Trur kansje han bestefar va med. Dei kjøpte snurpenot i Gammersvik i 1916, dar va ti parteigarar Da vart kjøpt ny skøyta "Alka" i 1925-26, dar sto ein 25 hesta Vikmann. Ottesen bygde ho i Sagvåg. Med note va dei mest i Osterfjorden og Vedafjorden men og litt te Nordfjord. Med i notlagje va da folk frå Toskedal, Grøssvik, Elvik og Gammersvik. Faren hass Osvald Kallestad og bestefaren min bytte på å vera basa. Nyasjøyto brukte dei og te sjiljagraving i Sogn og Granvin og Ulvik i Hardanger. Då da nærma seg 1950 kom ekkoloddet og ny teknologi. Dei gamle hovedaktørane var mest pensjonistar og ville gje seg. Dei selde då alt. Da va snurpa her te 1948, då selde dei heila brukje Dei hadde då ein gavlabåt på 35 fot og skøyto "Alka" på 50 fot. Alka for te Fardal i Sogn. Note for te Sund. Båtane me hadde i 1960-åre va ei lite skøyta, 30 fot , te å frakta ved og laks, og den brukte me og te landnote. Nede i nothenjo i dag ligg dar ei lesinganot i bomull og ei landnot so er plokk råte. Landnote va brukt litt ette krijen. Her ligg litt førskjellige sorta laksanøt. Elvikingane sine vart liggjande, vart skoren opp seinare og brukt til ymse. Han Nils Mostraumen fellte opp ei lite landnot, 50 favna, og den kunne me kasta med inne på Grøssvikje. Me kasta sist i 1974 og då fekk me 100 sjeppe med fin brisling, fusteklassesvara, me kasta på da mørkaste, me peiste note ut og halte øyrna på land. Me hadde ein liten notabåt te lannote, ein liten gavel, brukte han te å håva på . Seinare vart notlagje løyst opp, han i Grøssvikje tok nøtna og me huset. Seinare vart da konsesjon, og då datt me ut. NOTEBUE / NOTHENJO Notebua er grindbygd med opne veggar. Det er brukt gamle båtbord til å kle stavane med. Der er ein del notestenger oppå betane som vart brukt til å hengja og tørka nøtna på. Dei gamle skuteårane i Gammersvik vart brukte til notestenger i nothenjo, og skal liggja ein eller annan stad her oppe i nothenjo. Noterullar til å spela/hala opp note med. I tillegg til tørking og lagring av sildenøt, va ho og brukt te laksanøtna, tre nøt frå Elvikje vart også hengt opp her. Me hengte ho på stenjena. Laksanote måtte me opp med kver helg før å renska og tørka. Laksen held me på med te 1989. 1990 va da sista åre da vart fiska. Me hadde frå gamalt fiska før med kilenot, men hadde ikkje nåke god erfaring med da her på Gammersvik. Eg la laksanote på bakkjen før grase kom om våren,(og gjorde note i stand) Me brukte og den bue so brann opp, dar sto me litt oppe på lemmane , da va bygd so saltebu so dei bygde då dei fekk landnot. STRANDVARPO Strandvarpo brukte dei te å kasta ette all slags fisk. Alle bruk hadde ei lite strandvarpa, to mann hadde ho. Dei vakje so djupe. Dei kasta litt ette makrellen. Ein sat på takje (på giljo) og ein låg klar med båten. NOTHENJA I HEIMVIKJE Da va nothenja i Heimvikje, dei va alltid utmed Heimvikje, dar hadde Gammersvikingane dei støste kaste. SKUTENAUSTET Grindbygd skutenaust. Opphaveleg var ikkje veggane i naustet kledd. Ludnane er mest vekke og bullverksbryggjo er tildels rasa ut. BULLVERKSBRYGGJA Bullverksbryggjo vart m.a. brukt ved lasting av vedaskuto. Bryggjo er delvis rasa ut. LAKSAGILJER Laksagiljene i Gammersvik vart nyrestaurert denne hausten, 1999. I den eine laksagiljo er det to rom, eit rom med eit lite kjøkken og to køysenger. Giljo er mest mogleg mørk inni for at synet ikkje skal verta forstyrra av lys, det må vera så mørkt som råd i giljo før at dei skal sjå best mogleg nedi nota. Stegane opp til giljo er laga av hun. Det er sett opp rekkverk for at uvande folk kan gå trygt opp i giljo og sjå. BÅTAR OG BÅTDELAR I gamle dagar brukte dei ein lokal variant av den firborda Nordhordlandsbåten som vert kalla Haldorbåt som m.a. vart nytta i laksefiske.. Seinare kjøpte dei ny laksabåt , ein trebåt av Strandebarmtypen bygd av Håkon Vedå i Vedafjorden. Full størrelse