007 Båt- og sjøbruk Vaksdal .......Grøtå

007 Båt- og sjøbruk Vaksdal .......Grøtå
	Comments: Eg møtte David Blomdal og sonen Jarle Blomdal heime i Blomdalen. Eg sette frå meg bilen og me køyrde vidare med Jarle sin bil. Me stoppa i Hesjedalsbotn der Sigurd Fyllingslid stod i vegkanten og venta på oss. Så fortsette turen nedover den bratte lia mot Grøtå Neri Grautåne (so dei seie), står nausta til dei som budde lenger oppe på gardane Blomdal og Hesjedal. Noko er litt nyare, men mykje av bygningane er truleg gamle. a) Naust Litt før ein kjem ned til kaien køyrer me forbi eit lite naust på nedsida av vegen som høyrer til Hesjedalen. b) Naust Litt lenger nede kjem med til eit naust som er delt mellom Sigurd Fyllingslid, Hesjedalsbotn og ein brukar i Hesjedalen. c) Kai Ein nyare steinkai med bullverk som kom rundt 1909. d) Naust. Todelt mellom Grøtå og Blomdal Nordste delen "Ånøste" høyre til Grøtå (Grautåne) medan sønste halvdelen "Blomdalsnøste" høyrer til Blomdalen. Opprinneleg var gavlen mot landsido murd i stein heilt til til topps i mønet. e) "Gamlabryggjo" (ei steinbryggja) Dei fyrste dampbåtane gjekk oppunna denna bryggjo. f) Sætra-nøste. Grind og steinkosntruksjon. I dette naustet er det murd ei særskild grua til å varma tjøro i. Naustet er gamalt (Det er fyrste gong eg treffer på ei slik innmurd grua i eit nøst i Nordhordland.) g) Naust. Todelt. Tidlegare sameiga mellom ein brukar i Hesjedalen og bruket Midtun under Blomdal. h) Naust. Nyare bygg i) Kvernhus-grunn. Me går over elva og passerer den gamle kvernhusgrunnen. j) Naust. Informantane fortel dette om det gamle sjøbruksmiljøet og sjøbruket: NAUSTA Naustplassane her nere er etter den tid gardane låg under almenningen, og då va da bygsel på nausta. Nausta er bygd delvis som grindverk og delvis murd i naturstein. Om namn på grindkonstruksjonsdelane i naustet seier Fyllingslid og Blomdal dette: stavane, stavleggja og snedband Her va jordtak (torvtak). På veggane va dar båtabord før i tide. (Det er det framleis på naust d) BÅTSTØ OG LUDNA Dei kallar det for båtstøe der ludnane ligg og båtane vert trekt inn i naustet. Ludnane gjekk heilt inn i naustet. Ludnane va tå osp. BÅTANE OG BÅTBRUK Dei gamle båtane so va her før, va tå oselvartypen. Strandebarmarar va da lite tå her. Før hadde dei ein åttring (oselvar). Dei kalte båten før s t o r e b å t e n . Båten brukte dei te å føre ved. Dei hadde ein liten oselvar te å handla med. Dei slo på nere Fokstad og førte høy . "Jentebåten". Johan Fyllingslid fortel at dei hadde ein spesiell båt (færing) dei kalla jentebåten so dei brukte m.a. te å skyssa jentna med. Dei hadde ikkje båtane liggjande utpå men drog dei i naustet. STÅNJE I norde enden på nyekaien har dei sett opp ei ny stong som stikk utover sjøen som vert brukt til å fortøya båtar i. Dette er ein gamal måte å gjera det på og dei seier: Dei hadde lasteskute med ved, so brukte dei stånje te å fortøya skuto Stånje e i osp og dei sette ho fast inni nøstmuren. BIKKJA/BYKKJA I eine naustet står ei båtstøtta og eg spør karane ka dei kalla det. BYKKJA eller BIKKJA svarar Sigurd og David. Dei gamle kunne sei: - de må håtta å setja bikkjo opp (Det er registrert mange variantar av namn på båtstøttene i Nordhordland) Full størrelse
Tittel mangler
	Comments: SJILJAGRAVING Han Johan og han Håkon dreiv med sjiljagraving. Da va et kvednhus her at dei sat og sjøynte og stelte te agn. LINA Dei fiska med lina. Dei drog lino opp i ein stampe, hengde krokane på stampen. LINETRE David Blomdal seier: L i n e t r e : då e dar ikkje sveiv ( sula er då truleg laga av ei greinkluft) Dei hengde lino på et linetre inni naustet når ho ikkje va i bruk. Linetreet med lino på hong oppunna takje i streng. GADN Dei fiska te heimabruk. Dei fiska med gadn. So kom trollgadne. Dei tok fisjen heim og so salta dei han. SNØRE Me hadde snøre på ei sula (vinne-sula) TROVE Me brukte trove tå raun, fiska helst i vatnet med trovena. Dei dorga ikkje med trovena i sjødn. KONSERVERING AV FISK Dei hadde stenje inn naustet (i naust D) so dei hengde fisk so va salta og tørka. FERGE OG BÅTBRUK I VATN Dei brukte ferje i vatnet når dei fiska i Blomdalsvatnet. Sigurd Fyllingslid fortel at broren Johan lagde to ferjer med spant og at han Ingvald fekk ei hitt her i Hesjedalsbotn tå same typen.(Flatbotna med borda tett drevne saman, ikkje sua) I Botnavatnet hadde og dei to brukarane i Hesjedalen eit felles naust, Dalanustet, der Sigurd meinar å hugsa at dei hadde ein spisstevning. Båten vart brukt til og frå sjøen, som ein del av sjøvegen. Onkel til Jarle Blomdal bygde ein litt anna type (klinkbygde) til dei i Blomdalen . Den sua botn gjorde at ferjo gleid lettare i vatnet, streka ikkje so mykje seier David. Den gamle fergetypen var ikkje sua i botn, ho vart dreven tett slik ein ser det på ferjo hass Johan Fyllingslid på Stanghelle. HESJEDALEN - KIPA På veg oppat fekk me sjå ei kipa, ho va butten med furutege. David seier at da va ein på Hakaneset so lagde sleke. BRUK AV DRAGESLEDE I HEGGJEBOTN (BLOMDALEN) David Blomdal fortel at på deira bruk hadde dei ikkje hest før han begynte å driva. David har dreve med geit. Før brukte dei sleda , dragesleda. Den store brukte dei te ved , den minste te mindre lettare transport, so når dei skulle på butikkjen. Meir om hestabruk i Hesjedalen og Blomdal i eigen rapport etter samtale med David Blomdal den 17.10.2000 Full størrelse
Tittel mangler
	Comments: LØO I GRAUTÅNE Eg fekk vera med Alf og David oppi løo i Grautåne Her står stavane med rote ned, betane har rotenden orientert same veg ned mot sjøen. Lømaterialane er av furu, Naglane av bjørk, rundstokk med merg (David seier at i Blomdalen va da vanleg med sprakje i naglane) Det ligg ein gamal bete på løgolvet. Den eine grinda er fint bearbeidd. Det står kilar mellom bete og stavleleggja Oppe på betane er det stauraskukk. David brukar uttrykket stauraskukk. Dei sette inn band til å leggja opp stauraskukken. David fortel at da va vanleg at dei skov i løo. Då kilte dei opp ein passeleg staur midt unna beten i låven, so tok dei ljå med ei filla å halda i enden på ljåbladet, la ljåen bak stauren og trekte kvistane mot seg og skov. I gavelen mot sør var det brakekledning. På løveggen står da et gamalt båtbord av den typen eg har sett i Vedo, dar bordet er ekstra tjukt på toppen, same sorten som også er registrert i den gamle Bjørsvikbåten nord i Osterfjorden. LØO I HESJEDALSBOTN På bruket til Sigurd Fyllingslid var det brake i eine lø-gavelen. Full størrelse